Click here to read this in English.

Tuhoe Waikaremoana Maori Trust Board Logo

Te Poari hōu – e rere nei

Ko te hui tuatahi a te poari hōu a-wāea nei ki te whiriwhiri i ngā kaupapa matua kei mua i te aroaro. Hei te Noema te hui, hei āta tirotiro i ngā whakahaere a te poari, hei whakatō i ngā mema hōu, hei whakatū wānanga ako i raro i ngā tohunga whakahaere a Tania Simpson rāua ko Shane Te Ruki, mai te Roopu Whakaako o Oceania. He hui tino nui tēnei, i konei ka whakātuhia mai e ia mema me ngā kaitohutohu o te poari te tino pūtake o ā rātou ake mahi, ka tirotirohia ano ngā whakahaere a te poari mo ngā tau e toru e heke mai nei.

ki runga

He mihi ki ngā Pōtitanga

Ma te Minita Take Māori e whakamana ngā pōtitanga Poari Māori katoa. Engari ehara mā tēnei anake e mana ai. Ka pirihimanatia e ngā āpiha a Te Puni Kōkiri ngā wāhanga pōti katoa, ngā rārangi ingoa, ngā kaikaute pōti, ngā tono pōti, ngā pepa pōti me te kaute o ngā pōti. Me te mea ano mīharo ana te Minita ki te tika o te whakahaere, me te tutuki pai o ta tātou pōtitanga. He tuatahi tēnei pōtitanga mo te nuinga o ngā rohe, ā pēra tonu tōna rahi ki nga pōti kaunihera nei, na reira me mihi ki te āpiha whakahaere, ngā kaimahi i whakapau werawera i te ao i te pō - me koutou hoki ngā kaipōti.

ki runga

Rēhita

Ko tētahi āhuatanga i kitea mai te pōtitanga, he rahi tonu koutou kāre ano kia rēhita: i te katinga o ngā pōti, tērā ētahi o te iwi karekau i rēhita engari e tono ana mo ngā pepa pōti. I raro i te ture he poari tūturu tēnei, na reira me rēhita rawa te kaipōti. Mena tētahi kāre i whiwhi pepa pōti, ko te take, kāre a ia i rēhita. He māmā noa iho ngā huarahi rēhita, me whakakī te tono kei runga i ta mātou tūranga ipurangi ka tuku mai. Me rēhita rawa mo ngā karahipi, ngā tākoha me ngā utu moni. Ka tāea e te poari te āwhina i te taha rangahau whakapapa, engari mena kāre koutou e rēhita, ka uaua. Anei – mena kāre koe i whiwhi pepa pōti – kāre ano koe kia rēhita. Rēhita inaianei http://www.tuhoe.iwi.nz

ki runga

Te Ahi Komau

Te Ahi KōmauKo Te Kapa o Waka Huia, ko Colleen Walters, Te Rurehe Rangihau me Kawata Teepa ētahi o ngā kaiwaiata rongonui ka tautoko i te konohete kohi moni mo te kura o Rūātoki, hei te 31 o tēnei marama. I ngā wiki ki muri, e rima ngā rūma ako me te hōro o te kura i kainga e te ahi. Ahakoa ko ngā whare ka ora ano i te inihua, ko ngā tino taonga i ngaro he kākahu me ngā taputapu tākaro, ko ngā kākahu o te kapa haka. Tēnei te inoi ki a koutou e wātea ana ki te āwhina mai i te kaupapa, nau mai haere mai.

Photo courtesy of Mihihea Exclusive Design Ltd.

ki runga

Whakapakari Iwi

I raro i ngā take Whakapakari Iwi a te poari, kei te rangahautia ngā huarahi e tāea ai te whakaora te whakamahi hoki i te whenua hei oranga mo ake tonu atu. I tērā marama i huitahi te kairangahau, kaiwhakapakari a Alan Groves, te kaiwhakatō rākau a Blair Walters me ngā iwi kāinga o Waiohau, Ruatāhuna me Waikaremoana, ki te kōrero mo ngā kaupapa patu paihamu, mahi rongoa, hanga hiko me era momo āhuatanga. Ka whāia ēnei kaupapa, ngā whakāro me ngā kōrero, e te tumuaki Whakapakari Iwi mai te poari, a Karlite Rangihau.

ki runga

Whare Kaumātua: Rūātoki

Whare Kaumātua: RūātokiKo te whakāetanga a te poari, kia whakahōutia ngā whare kaumātua o Rūātoki. I hangaia ngā whare kaumātua i te tau 1973 ā kua āhua taretare inaianei, heoi ano ka whakahōutia te katoa o ngā whare, mai ngā kuaha, ngā wini, ngā whāriki, wharepaku, whare kaukau, he tuanui hōu, ā ka peitahia a roto, a waho. Hei te kirihimete ka oti.

ki runga

Whare Miraka Kau Hōu

Ko Te Manawa o Tūhoe kua hokona te whare miraka kau o Hatupere ki te Tonga, kua whakahōutia kia āhei te miraka e 40 ngā kau i te wā kotahi. I mua o te whakahōutanga, e rima haora i te ata i te pō ka oti te miraka i ngā kau. Inaianei kua poroa tērā taima mai te hāwhe. Kua roa ake te wā kai karaehe , ka rahi ake te miraka, ka nui ake te pūtea. Kua hangaia ano he whakawhitinga mo ngā kau ki raro i te rori kia kore e pōrearea ngā motoka.

ki runga

Ngā Mema o te Poari

Clifford AkuhataKi roto i ngā pānui a te Poari, kei te whakātuhia e mātou tētahi mema hei whakamōhio kia koutou, ā tīmata tonu mai i ngā mema hōu i whai tūnga i tērā marama, anei a Clifford Akuhata te mema poari hōu mo Maungapōhatu/Waimana. He kaipeita a ia kei Waimana, koia ano tōna ake rangatira. Kua roa a ia e whakapau kaha ana mo tōna hapū, ko ia hoki te heamana o te Komiti Matua o te marae o Te Waimana Kaaku. He māngai a Clifford mo Waimana i runga i Te Kotahi a Tūhoe Trust me te Tūhoe Establishment Trust. Ko tōna whainga kia “nohotahi, kia mahitahi to tatou iwi”. I kitea te kaha tautoko a te iwi kainga i roto i te rahi o ngā pōti i whiwhi ki a ia.