Click here to read this in English.

Tuhoe Waikaremoana Maori Trust Board Logo

Te Manawa o Tūhoe Hui a Tau

Tēnei te karanga ki ngā kaiwhai pānga o Te Manawa o Tūhoe, kia tae mai ki tā tātau hui, ka tū hei te Rāhoroi 19 o Hakihea, 10.30am ki te marae o Ngāhina, Rūātoki. Hei whakātu atu tēnei i ngā mahinga pūtea a te komiti, hei whakaputa ripoata mo a tātau whakanekeneke, ano hei tohu tarahitī kaitohutohu. He rahi tonu ngā kaupapa hōu kua tutuki i tēnei wā, ko te hoko mai i te pāmu miraka kau o Hatupere, te hanga o te whare miraka kau hōu kia āheitia te tāpara i te rahi o nga kau e mirakahia ana mai tērā tau. A tōna wā ka tū tēnei hei pāmu nui rawa atu ki Aotearoa, ano nei me whakatū rānō he mēnetia hei whakahaere. Ko tētahi atu taonga nunui ko te ngahere, ā he kōrero pai ano mō tō tērā.

Ki runga

Te Poari Hōu

E toru rā te poari hōu e hui ana kanohi ki te kanohi, ā i taua hui tuatahi ka rongohia ngā tirohanga mo ngā nekeneke katoa a te poari mai ana kaimahi me ngā kānataraka. He maha ngā whakapaunga pūtea a te poari, ko te ngahere tera, ko ngā whenua me ngā whare pàkihi kei Tāmaki Makaurau, ngā karahipi, moni tākuhe, tākoha hoki. Ko te poari ano te kaitautoko ā pūtea mo ngā tono kerēme a te iwi ki mua i te Rōpu Whakamana i te Tiriti o Waitangi na reira he mahi nui tonu. Tēra ano ngā take nunui kei mua i te poari i roto i ngā tau e toru e heke mai nei ahu atu ki te otinga o ngā whakataunga a Tūhoe.

Ki runga

Heamana, Heamana Tuarua

Te Tokawhakaea Tēmara

I tohua ano ko Te Tokawhakaea Tēmara hei Heamana, he tūnga kua mau i a ia mai te tau 1996, ā koia tonu te Hemana Tuarua i mua i tera. Ko tōna papa a Te Makarini Tēmara ano i tū hei heamana mo te poari. I pōtihia a Aubrey e te Wāhanga o Ruatāhuna kahore tētahi atu i whai i te tūnga. Ko te Heamana Tuarua ko Jennifer Takuta-Moses, te mema poari hōu mo Waikaremoana. Ko te Heamana Tuarua o mua ko Karlite Rangihau no Waikaremoana ano, kahore ia i tū.

Ki runga

Ko Tūhoe mō Tūhoe

He pākihi tāu, he ratonga awhina rānei? Kua whakaritea e te poari tētahi rehita hōu mo Tūhoe e rarangi ai i ngā pākihi a tēna a tēna o te iwi, hei tohatoha hei whakamohio ki a tātau ano. Ka tāpirihia atu ki tā tātau whārangi ipurangi, The Tūhoe Economy. Mēna koe e hiahia ana ki a whakapirihia atu to pākihi to ratonga rānei whakapā atu ki a Hinerau@tuhoe.iwi.nz, waea rānei 07 3486911, 02732965411.

Ki runga

Mahi, whakākoranga mahi, tohu waimarie

Ka rehitatia ano etahi huarahi whai mahi, whakākoranga mahi hoki ka taea te tono e to tātau iwi. Whakamōhiotia mai a comms@tuhoe.iwi.nz mēna he mahi tāu mo tēnei whārangi. Ko te tūnga mēnetia mo te pāmu o Hatupere tētahi mahi ka pānuihia atu a kō ake nei. Me matatau tonu te kaitono ki tēnei momo mahi, ina kē te nunui o te pāmu ā tata ki te rua mano ngā kau hei miraka. Hei te tau e heke mai nei ka timata ēnei mahi. Tiro tonuhia te ipurangi www.tuhoe.iwi.nz

Ki runga

‘Whenua Karapoti’

Encircled Lands

Ka whakarewahia te pukapuka hōu a Judith Binney, Encircled Lands, Te Urewera, 1820-1921 ki te marae o Waikirikiri i Rūātoki, a te 30 o Noema a te 11 karaka. Kua roa e tatarihia ana tēnei hītori o Tūhoe na te mea he nui ngā korero hōu mai ngā tohunga, ngā kaiārahi o Tūhoe. Na te tino hōhonu o ngā rangahau, i tangohia ake ētahi wāhanga hei tāpiri ki ngā kerēme ki te Rūnanga Whakamana i te Tiriti. Ko ngā kōrero a Dr. Wharehuia Milroy mo tēnei pukapuka, “i te tau 1835 i a te rangatira a Paora Kiingi e whakamatemate ana tono aia ki tōna iwi, ‘Kia tāwharautia a Mataatua’. Ko te tikanga o tēra kia noho tapu tonu, kia noho tonu hoki te mana o ngā whenua a Tūhoe, ki a Tūhoe. Kia mau tonu te Mana Motuhake o Tūhoe. Ko ngā piki me ngā heke o Ngai Tūhoe e kore rawa e kitea ki roto i tētahi atu pukapuka hītori kua tuhia i mua”.

Ki runga

Ngā mema o te Poari

Puke Timoti

Puke Timoti, Ruatāhuna, koia te mema tamariki rawa o te Poari mai rāno, he kaiwaihanga whare, he kai whakātu mo Tu Wera he whakāturanga taiohi Māori i runga pouaka whakāta Māori. Kei Ruatāhuna a Puke me tōna whānau e noho ana, a kahore tētahi atu i whakataetae mo te tūnga. E ai ki ngā kōrero o te whārangi ipurangi NZ Film and TV, he tangata ako reo, kapahaka, whakarata hoiho, tākaro whutupōro, me te aruaru i ngā momo kararehe o te puihi.

Ki runga